ابن خلدون ( مترجم : آيتى )

797

تاريخ ابن خلدون ( فارسي )

و توشه روان فرمود و خواست كه مصر رود و در آنجا آرام گيرد . احمد به حلب رفت و در آنجا چندى بياسود ولى بيمار شد و از رفتن به مصر بازماند . احمد را خبر رسيد كه امير تيمور آنچه را كه او بر جاى گذاشته از آن خود كرده و همهء اموال و ذخاير او را تاراج نموده و مردم بغداد را از توانگر و بىچيز مصادره كرده . چنان كه همه را نيازمند ساخته است و حوالى بغداد در اثر تاراج و كشتار به بيابانى بىحاصل تبديل شده . احمد در ماه ربيع الاول سال 796 نزد سلطان مصر رفت و از او براى بازپس گرفتن ملكش و انتقام از دشمنش يارى طلبيد . سلطان به ياريش برخاست و لشكر خويش را به يارى او بسيج كرد و به شام برد . امير تيمور پس از استيلا بر بغداد لشكر به تكريت برده بود . تكريت مأواى مخالفان و لانهء جنگجويان و كمينگاه راهزنان بود . تيمور چهل روز در آنجا توقف كرد . و محاصره‌اش نمود تا تسليم شد . آنگاه جمع كثيرى را قتل عام كرد و شهر را ويران نمود و لشكرش در ديار بكر تا رها پراكنده گرديد . شهر رها را در ساعتى از روز بگرفت و سراسر نعمتش را بر باد داد چون خبر به سلطان برقوق رسيد در ريدانيه [ 1 ] چند روز لشكرگاه زد تا نواقص كار سپاهيان بر طرف نمود و بر مماليك خود باب عطا بگشود و جمع كثيرى از ديگر اصناف بر سپاه خود بيفزود . نايب خود امير سودون الفخرى را در قاهره نهاد با تعبيه‌اى تمام ، همراه با سلطان احمد بن اويس كه بر او و ياران و سپاهيانش نيز بخششهاى كرامند كرده بود به شام رفت و در آخر ماه جمادى الاولى به دمشق درآمد . سلطان مصر ، جلبان فرمانرواى حلب را نيز گفته بود به فرات لشكر برد و اعراب و تركمانان را بسيج كند و در آنجا مترصد رسيدن دشمن باشد . چون به دمشق رسيد ، جلبان نزد او آمد و او را از نيازهاى خود و اخبار آن قوم آگاه كرد و براى اجراى اوامر او بازگرديد . سلطان برقوق از پى او لشكرى به سردارى كمشبغا اتابك ، بكلمتش [ 2 ] امير سلاح و احمد بن بيبغا بفرستاد امير تيمور مشغول محاصرهء ماردين بود و آن را پس از چند ماه تصرف كرد . سپاهيان او دست به كشتار و تاراج شهر زدند و نواحى آن را زير پاى سپردند . قلعهء ماردين سخت مقاومت مىكرد و امير تيمور به بلاد روم رهسپار شد و بر قلاع اكراد گذر كرد و لشكريانش همهء آنها را غارت كردند و مردمش را كشتند . سلطان در اين عهد كه ماه شعبان سال 790 [ 3 ] است در دمشق جاى گرفته و همهء نيروى خود را گرد آورده كه اگر تيمور روى به سوى او آيد بر او حمله برد . و اللّه سبحانه و تعالى ولى التوفيق بمنه و كرمه .

--> [ ( 1 ) ] متن : زيدانيه . [ ( 2 ) ] متن : تكلتش . [ ( 3 ) ] متن : 690 .